• Huriye Kandemir Karakaş

Ayres Duyu Bütünleme (Ayres Sensory Integration- ASI®) NEDİR?

Ayres Duyu Bütünleme (Ayres Sensory Integration- ASI®), Amerikan ergoterapisti Dr. A. Jean Ayres tarafından geliştirilmiş bir terapi modelidir. Ayres (1979) çocukların dünyayla etkileşime girmek ve dünyayı keşfetmek üzere içsel bir dürtüleri olduğunu ve bu dürtülerin beyni besleyerek gelişimi desteklediğine inanmıştır. Buradan hareketle, ADB yaklaşımı çocuğun fiziksel, sosyal ve işlevsel etkinliklere aktif, bireyselleştirilmiş ve çocuğa göre kararında zorluk olacak şekilde uyaran açısından zengin deneyimleri kullanarak katılımını teşvik etmektedir. Bu deneyimler, ileride gelişimi destekleyecek ve iyileştirecek gelişimsel olarak uygun etkinliklere katılım için zemin hazırlamaktadır.

ADB yaklaşımı günlük yaşam, iş uğraşı ve serbest zaman gibi tüm katılım alanlarındaki becerileri geliştirmek ve kullanmak üzere duyusal bilginin bütünlemesinin önemine odaklanmasıyla özeldir. Ayres (1979) duyuların insanın çevresiyle ilgili bilgi toplaması ve çevreyle etkileşime girmesinde kullanılan araç olduğunu söylemiştir. Mevcut yaklaşım duyusal bilgiyi ‘’beynin besini’’ olarak görmekte ve bireyin yaşı, ihtiyaçları ve nörolojik yapısına bağlı olarak alınan duyusal bilginin doğasının, kalitesinin ve miktarının yapıcı ve faydalı olabileceği gibi bozucu ve yetersiz bir etkisi olabileceğini de ortaya koymaktadır.

Ayres Duyu Bütünleme (ADB) yaklaşımı yalnızca duyunun alınmasına odaklanmaz. Aksine, odak duyu bilgisinin bütünlenmesi, duyunun organizasyonu ve kişinin ona tepkisi, kişinin duyuyla etkileşimi üzerinedir. Ayres’in de belirttiği şekliyle ‘‘Duyular iyi organize olmuş ve bütünlenmiş bir şekilde akıyorsa, beyin bu bilgileri algılar, davranış ve öğrenmeyi oluşturmak üzere kullanabilir. Ancak bu duyu bütünleme süreci organize değilse hayattaki birçok şeyi etkileyecektir’’

Ayres’in orijinal fikriyle devam edersek, ADB hem sanat hem de bilimdir. Bilim olarak, özellikle adaptasyon ve nöroplastisiteyi destekleyen beyin-davranış etkileşimleri olmak üzere, nörobilimin temel kavramlarına dayanmaktadır. ADB’nin sanat kısmı ise keyifli ve teşvik edici bir ortamda çocuk ve uygulayıcı arasında gerçekleşen etkileşimdir. Uygulayıcı mutlaka çocuğun verdiği ipuçlarını okumayı ve onlara tepki vermeyi öğrenmeli; çocuğun ihtiyaçlarını karşılayacak deneyimler yaratmalı ve bunları doğru düzenlemeli; çocuğun gelişim, öğrenme ve davranışlarını destekleyecek keyifli ve dinamik deneyimlerle onu karşılaştırmalıdır.

NOT: Ayres Duyu Bütünlemeyi en güzel Ayres’in öğrencileri olan Zoe Mailloux ve Roseann C. Schaaf anlatır Dr. Aymen Balıkçı editörlüğünde Türkçeye çevrilir diye düşündüğüm için AYRES DUYU BÜTÜNLEME İÇİN KLİNİSYENİN UYGULAMA REHBERİ kitabından alıntıladım. Bilginize…

Sevgiyle kalın.